پرسشنامه هوش هیجانی بار- آن (EQ-i)

25 فروردین 1398 | گروه خودشناسی و استعدادیابی | 633 بازدید
پرسشنامه هوش هیجانی بار- آن (EQ-i)

هوش هیجانی (Emotional Intelligence) چیست؟  

هوش هیجانی یک هوش غیر شناختی است که از نظر تاریخی، ریشه در مفهوم هوش اجتماعی دارد و نخستین بار «ثراندیک» (۱۹۲۰) آن را مطرح کرد. به عقیده ثراندیک، هوش هیجانی توانایی مهم مدیریت انسان‌ها برای عمل به شیوه‌ای خردمندانه در روابط انسانی است. «سالووی و مایر» نخستین افرادی بودند که هوش هیجانی را زیرمجموعه‌ای از هوش اجتماعی تعریف کردند که شامل توانایی کنترل احساس‌ها و هیجان‌های خویش و دیگران، تشخیص احساس‌ها و هیجان‌ها در خود و دیگران و استفاده از این اطلاعات برای هدایت، تفکر و اقدام‌های خود فرد است .

هر روز بر تعداد افرادی که متوجه می‌شوند، هوش هیجانی نقش مهم‌تری نسبت به هوش عمومی در موفقیت شخصی-شغلی انسان‌ها ایفا می‌کند افزوده می‌شود.

هوش هیجانی منجر به عملکرد اجتماعی مفیدتری می‌شود؛ چراکه افرادی با هوش هیجانی بالا راحت‌تر می‌توانند با احساسات دیگران درگیر شوند و نقطه نظرات آن‌ها را درک کنند. این افراد در ارتباط برقرار کردن و مدیریت رفتارشان قوی‌تر هستند. 

از نکات قابل‌توجه در هوش‌های هیجانی، اکتسابی بودن و قابلیت آموزش داشتن و بهبود آن‌ها است.

معرفی آزمون هوش هیجانی بار- آن (EQ-i)

آزمون هوش هیجانی بار-آن (Bar-on Emotional Quotient Inventory) که توسط روون بار-آن تهیه شده است و ویراست سال ۲۰۰۶ آن یکی از پرکاربردترین ابزارهای روان‌سنجی است، درواقع  برای سنجش مجموعه قابلیت‌ها، صلاحیت‌ها و مهارت‌های غیر شناختی در نظر گرفته شده است که بر توانایی شخص برای موفقیت در مقابله با نیازها و فشارهای محیطی تأثیر دارند. عوامل کلیدی که این پرسشنامه ارزیابی می‌کند کارکردهای عاطفی، هیجانی و اجتماعی هستند که منجر به بهزیستی روان‌شناختی می‌گردند.

مقیاس‌های مورد ارزیابی

پرسشنامه هوش هیجانی بار-آن پنج مؤلفه (بُعد) اصلی را مورد سنجش قرار می‌دهد:

  • مؤلفه درون فردی:  نشان‌دهنده مهارت‌ها، ظرفیت‌ها و توانایی‌های درونی، شامل خودآگاهی هیجانی، خودابرازگری، عزت‌نفس، استقلال، خودشکوفایی
  • مؤلفه بین فردی: نشانگر عملکرد و مهارت‌های میان فردی شامل همدلی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، روابط بین فردی
  • مؤلفه مدیریت استرس: نشانگر توانایی مدیریت و مقابله مؤثر با تنش و تنیدگی شامل تحمل فشار روانی، کنترل تکانش
  • مؤلفه توان سازگاری: نشانگر توانایی پاسخگویی مؤثر به ویژگی‌ها و نیازهای محیطی با موقعیت‌های مسئله‌زا شامل واقع‌گرایی، انعطاف‌پذیری، حل مسئله
  • مؤلفه خلق‌وخوی عمومی: نشانگر توانایی لذت بردن از زندگی و تداوم نگرش و خلق مثبت شامل خوش‌بینی، شادمانی

جزییات انواع هوش‌های هیجانی مورد ارزیابی در این آزمون، به شرح ذیل است:

  1. خودآگاهی هیجانی (Emotional Self Awareness): توانایی آگاه بودن از احساسات خود
  2. خودابرازگری (Assertiveness): توانایی ابراز احساسات، باورها و افکار صریح و دفاع از مهارت‌های سازنده و بر حق خود
  3. عزت‌نفس (احترام به خود) (Self-regard): توانایی آگاه بودن از ادراک خود، پذیرش خود و احترام به خود
  4. خودشکوفایی (Self-Actualization): توانایی درک ظرفیت بالقوه و انجام چیزی که می‌توان انجام داد، تلاش برای انجام دادن و لذت بردن
  5. استقلال (Independence): توانایی هدایت افکار و اعمال خود و آزاد بودن از تمایلات هیجانی
  6. همدلی (Empathy): توانایی آگاه بودن و درک احساسات دیگران و ارزش دادن به آن‌ها
  7. مسئولیت‌پذیری اجتماعی (Responsibility): توانایی ابراز خود به‌عنوان یک عضو دارای حس همکاری، مؤثر و سازنده در گروه
  8. رابطه بین فردی (Interpersonal Relationship): توانایی ایجاد و حفظ روابط رضایت‌بخش متقابل به‌وسیله نزدیکی عاطفی، صمیمیت، محبت کردن و محبت گرفتن
  9. واقع‌گرایی (Reality Testing): توانایی سنجش هماهنگی بین چیزی که به‌طور هیجانی تجربه شده و چیزی که به‌طور واقعی وجود دارد
  10. انعطاف‌پذیری (Flexibility): توانایی سازگار بودن افکار و رفتار با تغییرات محیط و موقعیت‌ها
  11. حل مسئله (Problem Solving): توانایی تشخیص و تعریف مشکلات از یک طرف، و از طرف دیگر خلق راه‌حل‌های مؤثر و تحقق بخشیدن به آن‌ها
  12. تحمل استرس (Stress Tolerance): توانایی مقاومت در برابر رویدادها و موقعیت‌های استرس‌زا و هیجانات قوی، بدون جا زدن و توانایی رویارویی فعال و مثبت با استرس
  13. کنترل تکانش (Impulse Control): توانایی مقاومت در برابر یک تکانه، فاجعه و یا کاهش اثرات آن‌ها، همچنین توانایی کنترل هیجانات خود
  14. خوش‌بینی (Optimism): توانایی زیرکانه نگاه کردن به زندگی و تقویت نگرش‌های مثبت، حتی در صورت بروز بدبختی و احساسات منفی
  15. شادمانی (Happiness): توانایی احساس خوشبختی کردن در زندگی خود، لذت بردن از خود و دیگران، داشتن احساسات مثبت، صریح، مفرح و شاد

مقالات مرتبط